آموزش سرودن شعر و ترانه

منتشرشده توسط مجید فاضلی در تاریخ

آموزش سرودن شعر و ترانه

سلام و عرض ادب خدمت شما همراهان همیشگی

با توجه به درخواستهای مکرر شما عزیزان سعی کردم مطالبی مختصر در خصوص آموزش سرودن شعر و ترانه تقدیم شما همراهان عزیز کنم. و در ادامه به قالبهای مختلف شعر پارسی نیز اشاره ای داشته باشم.

دوستان عزیز ،سرودن شعر ، چیزی کمتر از معجزه نیست. خلق کردن است. آفریدن است. گاهی دو خط شعر به اندازۀ یک کتاب با انسان حرف میزند و تا مدتها ما را در ماجرایی غرق میکند که یک عمر در ذهن ما بوده اما قادر به بیانش نبوده ایم.

برای سرودن شعر یا ترانه ، دو راه وجود دارد. یا باید ذهن شما از بَدو تولد دارای قابلیتهای خاصی باشد (که میتوان آنرا استعداد شاعری نامید) ، یا اینکه باید به مرور زمان به دانش و ادبیات مربوط به این مهم دست پیدا کنید (که نیاز به تلاش و پشتکار دارد)

قبل از هر چیز شما باید ابتدایی ترین اصول سرودن شعر را بدانید تا بتوانید وارد مراحل بعد یعنی (ایده پردازی و خلاقیت در بازی با کلمات و … ) شَوید. باید مفاهیم بیت و مصرع و وزن و … را بدرستی درک کرده باشید (اینکه فقط معنی آنرا بدانید کافی نیست) باید به درک درستی از وزن و علم عروض در شعر برسید.
یک روش ساده برای پیدا کردن ساختار صحیح وزن در شعر را به شما یاد میدهم که البته این روش همیشه هم کارگشا نیست اما در ۷۰% اوقات به شما کمک میکند که وزن شعر را به هر شکلی که شروع کرده اید، گم نکنید و تا پایان روی یک ریتم درست حرکت کنید.
تعداد هِجاهای هر مصرعی که می سرایید باید با تمام مصرع های دیگر شعر برابر باشد تا به وزن یکدست و منظمی در شعر برسید، برای اینکه تعداد هجاها برابر شود باید تمام کلمات هر مصرع را مانند کلاس اول ابتدایی ، بخش بخش کنید و بشمارید.

مثلا هر مصرع این بیت شانزده هجا (بخش) دارد

ز دو دیده خون فشانم ز غمت شب جدایی
همه روز کارم این شد که بگویمت کجایی

زِ/دُ/دی/دِ/خون/فِ/شا/نَم
زِ/غَ/مَت/شَ/بِــــ/جُ/دا/یی
فعلاتُ فاعلاتُن

در مصرع دوم (روز) را ( روزُ ) بخوانید که تعداد هجاهای مصرع دوم هم ۱۶ تا شود. همین نکته یکی از مباحث علم عروض است. که آیا میتوان ( _ُ ) را هرجا دلمان خواست اضافه کنیم یا اینکه در شرایط خاصی اضافه میشود.

برای اینکه در رعایت وزن به نتیجۀ ۱۰۰% برسید باید علم عروض را بیاموزید (در کلاسهای حضوری و نزد اساتید ادبیات)
اما اگر با علم عروض آشنا نیستید همانطور که عرض کردم مثل کلاس اولی ها ، کلمات را بخش بخش کنید و دقت کنید که تعداد بخشها (هجاها)ی تمام مصرع ها با هم برابر باشند. با این راه حل تا ۷۰% احتمال منظم کردن وزن تمام شعر وجود دارد.
البته در ترانه سرایی این مباحث میتواند کمی متفاوت باشد. به بخش آموزش سرودن ترانه مراجعه کنید. (در انتهای همین صفحه)

.


تعاریف اولیه

بیت : کمترین مقدار شعر ، یک بیت است.

مصراع (مصرع) : هر بیت شامل دو قسمت است هریک از این بخش ها یک مصراع یا مصرع نام دارد کمترین مقدار سخن موزون یک مصراع است.

وزن شعر : آهنگ خاصی که در تمام مصراع های یک شعر یکسان است.

ردیف: کلمات هم معنی و مستقلی که در پایان مصراع ها عیناً تکرار می شود. شعری که ردیف دارد (مردّف) خوانده می شود.

قافیه : کلمات هم آهنگ و هم وزن که هم میتواند در پایان مصراع باشد و هم میتواند قبل از ردیف باشد.

ای ساربان آهسته ران کارام جانم می رود
وان دل که با خود داشتم با دلستانم می رود

در مثال بالا رنگ صورتی قافیه است  و  رنگ سبز ردیف است

وجود قافیه در شعر اجباری است. ولی ردیف هم میتواند باشد و هم نباشد ، ردیف همواره تابع قافیه است و بعد از آن می آید.


استعاره : وقتی که یک عبارت ، واژه ، یا جمله ای را بجای موضوع دیگری براساس شباهت بین آنها استفاده میکنیم آن عبارت ، واژه یا جلمه استعاره ای از آن موضوع است.
استعاره اهمیت بسیاری در شعر و ادب جهان دارد به طوری که شعر را کلامی مبتنی بر استعاره و اوصاف آن میدانند.
مثلا : «گریهٔ ابر بهاری»
استعاره ای است از : «ابر بهار ، که مانند انسان می‌گرید»


تشبیه : یعنی همانند کردن چیزی با چیز دیگر ، که معمولا با اقراق (بزرگنمایی) همراه است.
تشبیه ، بین دو واژه ، عبارت یا موضوعی اتفاق میافتد که شباهتی آشکار با هم ندارند و شاعر با واژه نگاری بین آنها یک اتصال قابل لمس بوجود می آورد.


تلمیح : هرگاه در مسیر سرودن شعر ، اشاره ای به داستانها ، کتب مشهور و معروف ، احادیث یا آیات قرآن داشته باشیم ، در آن بخش از شعر ، تلمیح ایجاد کرده ایم.
تلمیح در لغت به معنی با گوشه چشم نگریستن است.

آهنگساز ، تنظیم کننده ، تولید موسیقی ، میکس و مستر ، تنظیم آهنگ
هم قافیه ها
آموزش گیتار مجید فاضلی
صفحۀ اول سایت

آموزش ترانه سرایی

آموزش شعر ، آموزش ترانه ، معنی استعاره ، معنی استعاره ، معنی استعاره ، معنی تلمیح ، معنی تلمیح ، معنی تلمیح


مجید فاضلی

خواننده / ترانه سرا / آهنگساز

17 دیدگاه

فخری بابایی · 2022/12/23 در

سلام احترام
واقعا استفاده بردیم، کوتاه و روان مغز کلام رو رسوندین

زهرا ایران نژاد · 2022/08/31 در

با عرض سلام وخسته نباشید مطالب سایتتون بسیار مفید بود با تشکر فراوان از جناب آقای فاضلی وهمکاران محترم ایشون وآرزوی موفقیت
وسربلندی دارم

طیبه محسن زاده · 2022/05/06 در

سلام
مطالبی که داخل سایت به اشتراک میگذارید بسیار عالی و مفید هستن ،،ممنون از شما آقای فاضلی بزرگوار

    مجید فاضلی · 2022/05/06 در

    درود خانم محسن زاده
    خوشحالم که مطالب سایت نظرتون رو جلب کرده

دیدگاهتان را بنویسید

Avatar placeholder

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *